BINONG JANGRESO

Atiri:- Longsing Bey, Murap

Kapangrum:- Sikari Tisso

Hako ahut, Kiling alongri arlo, isi kethetan arong do lo. Adung arei arong do’an aphan te laso arong adon ongmu dakreire. Adon ke’ong ateng si monit aphai lapen amung ta ongdung. Asitin akrong alat along sitame bang arong bang arup humri humpatdam ra chiki cheha nangnepin lapuson arong aphan Karbi atum hako pen ta rong marjong rong marlim pu si kipu. Timung Kiling asor rong asar kecho laso arong ke rong marjong. Monit atum laso arong aphan Kiling don pharo arong pu si chethan. Laso arong arlo inut Dera asangho, ’Rekchuti’ mate ‘Pherangke’ aman apeng pen choboche chongtung ra dodun lo. Kethekser kereset ajok Rekchuti amen ke ‘Bamonpo’ pu si kachethang.

Rekchuti asomar chanpik. So’arlolok si bang pho. Pinso inut ta ave. Aklengsi amen Kanong, Kanong adun Kache, Kache adun Kare, Kare adun Kasang, Kasang adun ke Kave.

Bihek ako pen ta Kave a’ot adur henopik. Keso ki’un’e le kedo lapu kali, bonta anija sopik. Kachiru kachernap akele katangnak, pirthe amonit kinri jongri anpin. Kachiru katangnak lapu’an si kilit, pine pina si ingnam ajo kedo ’chichi nengneng api’mate jengjengnai ason . Ephong le jeng te jeng, neng te neng, haide haida siklap anpin. Apot si laso a’oso aphan monit atum Kave chichiso pu amen irkok.

Kave aphi si inut sopinso keklang, amen Binong. Kopai kaheno- Binong pirthe nangkahache aphijong longri longpat arlo avur akrem kithur amat Rekchuti asangtet ikdundet. Lapuchot kali aphijong achor Kareng ta amahang avedundet lo.

Api apo avedet pusitame kibidunkrei amumar do’an aphan Kanong che’ora nangkok lo. Amumar inut bang hini pu kali, bang pho-pha aphan kelang ka’oranang apot Kanong penang’an kamatha sunglin lo. Bonta , kopujilang? Duk thomkep sitame pirthe ke bang ateng bang amang hondun nangkok! Amumar ari chitumchom si Kanong rong arlo chongdat chotelo ra dodunbom lo.

So arlo penle pangbar te sopinso atum kethe kiding inglenmu. Lasi monit atum—‘ so pinso a’ok ke ningve isi angbong jangmu athek lapen so’arlo a’ok ke anchore amu athek si kebatbat’ pu chethanthen. Kanong, Kache,Kare, Kave atum le kethe rungkramkram-krumkrum bonta, Binong ke thedun thekthe dingdun thekthe, chakerektek. Angjirmar atum le bang along pajirdun thek padatdun thek sitame Binong ke dun thekthe ra rongro juireklang. Rongro kijui pen kecho anpar ajat ta kethekdundet apot Binong aphan angjirmar bang pho ta inghon vangve. Inut ardepmat, inut ingchek-rai kivi apot Binong kai ta kachiru amekkri krengkre. Kecho ason ta kepho dunde si ke’ong. ‘Ne kalilang ne mu silang’ pu angjirmar bang pho angbong pen inutbak ta mathathe. Hem kecho apok keplengple ajok rong arlo bang kanghon aling kangjin aling, ansam anbo pen chenglok bang aphuber bang avorei ajo kevartang aloban alobi heihu kachore pen apok kachepangkrang ta Binong klem nangkok lo. Lapuson si ajo arni dambom lo.

Sangjirso pu Kiling don pharo arong asar abang aning angthin mepik. Binong aduk alak alam alang chini. ‘ Rong pulote, kiri kerot, kethe kiding pen danglok, heme jangre, tekok tiki mate ajat ta dopo. Binong aphan badu ta lang seletdetri, langpontu inghonpontu, kecho kijun ta nangphodunlok te pipontu’ pu rong asar kaike ta hangkong. Laso ateng si aning angthin mesen atum ke— mantune ke kecho ason, mantune ke pe echet, ri echet pipon rintibom lo.

Rongro juiraprap a’osomar apipi atum narlo chitim voloki kujo lote “ Po Longki, Si’im,…. an nangchonon”pu chehangponrep titi. Bonta Binong aphan ke badu ta hangpon abang aveve. Kangchir apot lason ahut ari hongni cheparpulok ra Binong ke chiru varetret. Binong amekkri, kero apot kijui alongle aduk pathanphrophra ta chemanman. Kachiru lak lote bang arongrum along amek janglot titi. Komantune komatne aning rengnodak lote Binong aphan kehangpon abang do do, bonta lapu penlok ke Binong bang ateng bang amang kethedun kidingdun sungkrung lo.

‘Jangre the-re’ pu alam do. Kecho kijun le plenglim pusitame jangreso atum ke aning aduk alak kedo apot, bang api apo kedodong atum ason thedun dingdun thekthe. Binong ta lapuson si man lo. Ajatnon angjirpi atum kelang selet kilu selet angbong pen si Binong pirthe hondunbom lo.

Arnisi ke ari loklok kijui aklem kiding ajok aningvethu arni ingsamhup ta Binong hem nangrapredet lo. Halapu angjirmar bang pho ke ajir adat pen hem nangkachele kelak thektiktik. Hem nangkele pen amu Binong- vo rimre, phak rnmre, me ingtonte, lang ingtonte theklong si bang pho ta aning thi rinti lo.

Ha ajo ingtingkuk apor hem nangkerapjong angjirmar korte bang pho-pha Binong aphan ‘mahar ok cho’ ason cheraprin ra tam je palong rinti lo. Tam je puchot kali laso aningve Binong areng ahu ta sonang lo. Binong laso aningve anbo ansam ta cho longle. Kabebe adim kepekji kali ha rongrum, vo phak along le domdunnon pu si kangchek kangton pen kipu rinti. Chubok anar akichum, laso aningve asai jokje Binong jo pangthang ingthanglap phakpi phakpo atum along si kedomdun. Kangsam pen Binong ko’an aduk kedo lone angjirmar inutbak ta matha vangve.

Lasodet aphi Binong penang’an aning kamatha aduk alak chibi lo. Tebonsita alangphan paklengdungdang angjirpi atum si kivi lo apot chepaningding chepaningjon pen ‘nang nang ne ne’ chedan dunde ra dodunjoi lo lapen kai ateng kai amang hem akam rit akam klemdunbom lo.

Lapuson si ajo dambom lo arni dambom lo. Arnisi ke ningkreng ningthi chonglat chongrongdo apor pu ra Binong angjirpimar atum kiphir kethak klemphro klemjam. Binong ta dodunjoije. Takiri therang, uvek ulo kopi ma kenangji angjirpimar aphan kesoipi keretpi pu ra dode sangse. Angjirpi atum aning mesen ason tikok amat laso arni Binong mate chopatardunchek— ‘ mai ni marli atum, neli pe ave neli choi ave, pirthe kedo ta therakdun meme’ong. Neliphan ta choi pe epakbak nelithakpi ason te!’pu lam ethe chopudunchek. Oi’elang! Pijo aho kaparkidop ke aphi si kibi! Angjirpimar bang pho-pha ade isiri angtur isiri Binong aphan to lale kangton lale kangthe, lale phui kipu, phai kipu. ‘Nangdur ningke nangdur le, pe choi akimi kehang ta kehai! Nangpatherak thekthe!”. Angjirmar alangphan lapu’an alam kipu apot Binong therakpik lo lapen ajat ta thakdun haihe si dojoi .

Binong matha lo— ‘Mai pu’an alam pu’an aki! Pini arni ne ingjirmar atum pen pe epakvet ri epakvet chohang dunchek’an ta, vo nep’et, phak nepu’et, tam kelongnang je kelongnang! To chininedet lo! Lapu’anset apot mo arnisi ke ne ta doji. Arnam arni ne inghon te ne ta monit manji!’ Aphi aphrang alam chematha si Binong dojoi. Angjirmar along lam ethe ta thakdunde.

Ningve isi ke anarlo kam keklem lak’ong apot chodapprang jundapprangnon pu angjirpi do’an Binong aphan kiru kethai kepameso kali. Chotangdet juntangdet aphi sangnon pu ra pe tar ta kilimpi pangjangpik. Angjirpi atum kapinkhat ateng pen Binong cho lo, jun lo lapen sang lo. Bonta amek jang thekthedet. Athe ma laso aningve angjirmar do’an ta alangphan kangki kangvai kiru kethai kai ason kalidet si prekvi. Apot si angjirmar alangphan kopine kiviji si bidi keklem pu aning dorik! Amek kejang angnar doitet chekrong si angjirmar kopiching si kachingvai lapen keklemji ma pu arjudunton amat bebejoi, bonta amek ke jangje. Angjirmar atum kopi si kachingvai ma si karjudunton--

“ Te’ atum, itum kachipinkhat ateng nangtum ason amung vanhur lo ma? Te akleng pini pekok van lo ma? Adakvam ke ante, jir’ik jeiso van lo ma.? Adakvamso ke sibu van lo ma? Te akibi ke prisek angsu pritor angsu van lo ma ante? – atemar do’an aphan angjirpi akibisi abang charju lo.

Ihutso aphi ke angjirpi atum binong aphan ingthur lo lapen akibisi Kave abang athe avepin alam pen aning kithi pangcheng lo—

“ Ethe theni lamdok lamsam pen kangthur ke thurthe, pu anset mek thu nangji pu he? “ amo vangve lo , akejoi si sopinso kachekrong. Echekle do pu bang along kachethandun‘an ta therak meme”—adakvam Kache pu abang ningje lo.

”Pu ansetbak te pini pa’i jeiso kok ra atehang aduk dukkri si memu lo!”

“ Vangnon lapu vangvon ho! Duk nangduk pini nangpa’i vankok nangkokpo!—inut abang ke Binong aphan kenep pu ari otdam tanglo.

So’arlo sitame bang pho-pha angjir aphan Binong chohai un’e. Lasi bidi tevar ra kekatji atovar Binong chirirong lo. Kenepdam pu ra inut abang arikan otdamdong’an si Binong angho kachingpu.

“ Bai ni atum, ajat le nanglini atum nelivi sita chok ho! Bonta malomso hong damlang . Nanglitum angno barsorot le kechokji kali.” Ahok ma ahok Binong aphan angjirmar aphan hong padam longlo. Binong hong ketetlongjong aphi aphrang chelangle ra rong arjon soding lale kekat…. Lale Kekat… lale kekat…. Laso kekat pen konat’antong kepalejine Binong amena amat ta chechinine. Kekatbom ahut Binong kamathapon---‘Lapu’an aning kaheno ne’ingjirmar atum along dodunbom te ne pine eson manpo. Apot si non amat rong pen katjui si ha bang alongri bang alongphang chongvirjuipo!’ Binong puthot mathathu lo — ’Ne kachongvir ke chongvirpo, bonta konat lo? .

Lapuson mathaponbom katponbom amat Binong ha rong asar ahem angden lerok amat eson alam mathalet ra menmen chingtonkok. Binong kamatha— ‘chethan aling pusitame rong asar ke kemesen amonit penak. Parjuponpe ra ne kona mana kachongvir kedam ke damjuipo te ma, bonta mo arnisi ke laso arong laso arupthot ne chevangthu jokje. Athe ma laso arong laso arup along si ne nemahang kethek, kethe kiding. Ne ingjirmar le henodak pusitame rong asor ke henone. Ne ingjirmar atum hor nepipe an nepipe, nekephlung nekechek ahut ke rong asor si nephan hor an nekipipi. Pupe te lapu’an adin lapu’an akai ne ladak dodun ra thedun dingdun thekthedetji apot lo! Lasi klemji aling damji aling sitame rong asar aphan lam ethe’an ke cherjupondop nangji!

Binong pharleplep pharlolo matha lo lapen penang apor padam lo. Matha ma matha amat rong asar ahem pale lo. Rong asar mate Sangjirso Kiling aphan alang hangdam vekvek amat ingthurphlut . Lapu’an jirlo mangnopi le komatching lapen kopiching alam pen si nephan nekangthur ma pu matha amat rong asar hem nang’ingchek lo lapen Binong aphan thek longlok lo.

Binong jangreso angjir bang pho, keho kehai alam rong asar Sangjirso Kiling ta chini pame. Laso apot si lapu’an jirlo mangnopi Binong alangdung kedam athe ke chethanthe sita chinidet. Jat sita lamthe arjuje te chokche pu matha si rong asar Binong aphan arju lo—

“ Ai Binong, pi athe pi aphong si nang lapu’an ajo, jirlo tapte phirlo tapte ra nedung kevang ma , kopi kedo? To nangchethantha.”

“ Ai pi kedo keda kali lo! kisung alamthe si ne lapu’an jirlo phirlo ta nanglong kevang.”— Binong thakdun lo.

“ Kisung, kopi akisung?”— rong asar Binong aphan puthot arju lo.

“ Ai sarthepo akehai, pu’an adin pu’an akai pen ta ne ingjirmar keho kehai, aning angthin kaheno alam nang ta chini lo. Paningve ke ne ingjirmar kedo’an chelang si nephan dukjir duksang nekiduk lapen pini pekok nepa’i mesen ra so arlo nekividetji pu. Nephan nekenep nekangnangji pu ra neri nekeng neke’ot rinti lo. Inutvet aphuthak ta lapu’an amo kevangve achekle ke avedet si memu pu si latum kipu. Hong nangkabarso pathe si ne nangkatphit. Ne therak’ong lo rong asar! Apot si ne ha chinine rum’e ahavar ahapat, alongri alongphang chongvir chongtham damjilang pu si matha lo. Bonta lam ethe matha si ne sangkok lapen nanglong nangkivur.nangphan nang chetong ra lam ethe nang parju tekangke te ning rengnodak. Kopine abidi asore nang nephan nepidunji pu ta ning kethedam do”—amena kisung alam Binong jangreso rong asar aphan than pajirmi lo. Binong kisung alam angton pen arjuphlir aphi rong asar kamatha sekti ra dothing.

“ To, ajat sita ne dokok apot nang lapu’an matha chepasung varet nangnelang. Penapdap ne bidi aling sita nangthanpo. Non ke nang sangjoinon.”— rong asar Binong aphan aning pathe si pu lo lapen dim tar ripi si amek pajangjoi lo. Binong angjirmar a’ot adur kaheno rinti alam Rong asar Sangjirso Kiling chini pame. Latum jangre apun chepon vangve. Katangnak akele litpikpak. Laso apot si latum aphan pirthe amonit ta phereri mate hijimri. Binong aphan kopi kapinkhat si kemeji ma pu rong asar mathajoijoi lo.

Puthot adap. Chodet jundet aphi rong asar Binong aphan adung chehang si pu lo—

“ Pupedet lo po Binong! nang isi akam klemnon. Kachongvir kachongtham pu ra nang ha bang alongri bang alongphang dam nangne lo. Ha ’Nokbare phojo’ (Nokbare=Rongkhang arlo isi longri amen, phojo< keipho ajo mate nampi), long kangrengre, li kangrengre ajo le pam khat klodamnon khat klodamnon. Athe ma halajo non amat ta monit monor avelang. Longle aphom do’o apot si haladak sok sang,thengthe hanjang, nempo‘pharpholo’ (phelo/phelo) tikidamnon!”

Rong asar kapinkhat alam Binong arjudun pame lo lapen penang’an matha parsik si lamthe thakdun lo—

“ Sarthepo akehai, nang nekapinkhat ke kemepik alam lo. Bonta, noke ave nopak ave, ku ave kang ave, chili ave ar’e ave, phule ave phukok ave… ajat ason chikunlokle le ne lapu’an anampi anamdur ajo pam khat keklo damthekpo ma?”

“ Ne do, nang jat ta mathari, kopi ma kenangji ne nangpidunpo. Chili ponnon ar’e ponnon, sangtet ponnon sangti ponnon, noke ponnon nopak ponnon, ku ponnon kang ponnon…. Klem damnon damdamnon. Nang matha nangne, mo kenong apor kisim apor pulote ne nang’ingjirmar mate badu amonit nangpachini dundepin pen ajir vanji adat vanji, keknong nangrapdunji kisim nangrapdunji. Mo arnisi ke hadak pen si nang inut amonit nangmanpo.

Rong asar angho pen lapuson alamthe arjulong si Binong aning arong lo lapen thekdun lo— “ Pu’an alam pu’an aki pulote kemepar alam lo. Pam khat klodam si ne thek’an ke klem chepadukpo dam chepadukpo. Mo jongsi laso pen ale do pulote nangphan ta ne nangtingnine bonta rong asar , ahut pen ahut ke birta chala ne a’pver nangji.”

“Nang thang matha nangne”—rong asar puthot Binong aphan aning pathedun lo. Kachingvai ateng pen pam khat along kopi ason si kenangji ma cheponplang si Binong rong asar ahem pen ha Nokbare anampi pu ra bar lo.

Jangmipo achiklo…..nampi ‘bengpijor’ hangjoja. Aning cheparongchen pen Binong ta Nokbare anampi ajo inglong kre hini arlok kre hini adang rit pan lo pi lo. Kipitang kepantang amam ajo ‘Tiso theng chopu’— tet… tat,set sat pu arki dojam si do. Jangmi meri achiklo mongve tiriri teroro. Laso ahut inglong adak arlok adak kedo alangso along mir kumphor ta palangteng tengpringprang, to kelang alon kedo. Arsi pivot pavat pen kelong chikung nune arjang alangpong pen kimung panempruphlung, chelonset.

Jangmipo aphi ke Aru mamphu achiklo. Binong jangreso arit amam, thi lo ma, thi lo. Ajo arni kechok kepleng theklong si mam me kei lo. Mam me kecho alon kedoso kali. Arhek arhi jokphlot pu le pu sita chok. Lahei theklong si Binong an sose keklem aning cheparong kedam aning cheparong lo. Kahek kerhi tangdet aphi rit chitim alongchit Binong bahari ahemtap lapen mandu sonse lo.

Aru aphi Vosik achiklo nangle lo. Sining nang ingting ra arve keklo nangcheng tanglo. Botor avo ‘Thong kangko’ ta nang ingrengjo lo.

Binong aphan lamchak kachipidun ateng arnisi ke rong asar amena amat chejapon si riso nimso asong pen ha Binong pam keklo adim mate Nokbare anampi dalin lo lapen Binong arit adang the bi, inglong kre hini arlok kre hini arnisivet si nong tekang sim tekang si patang tekangdet lo. Halaso ahut ke rong asar alam ajor thepik.Nokbare anampi ajo Binong jangreso pam khat keklodam alam than pachetak longle pu rong asar kamokup ateng badu ta chethan vangvedet lo. Rong asar pen alang ove alang odon atum vangpak ra lapu’an adang kethe arit arnisivet angbong kerap tekangdet apot Binong jangreso aning arongpik lo lapen abangphu aphan ta choro lo. ‘Mo arnisi laso anampi arlo ne anutvet kaboche kangtung pen ne hem ne rit do pulote nangtum kado kave aphan ne ta nangchekimoji’ pu ra Binong jangreso lamchak chipidun lo .

Botor bokan ateng pen arve tapte arni tapte joparni chepaduk-khrup keklem kedam apot Binong arit ajai along isi apor ke ason ason athesere— thengthe hanjang, sokthe sangthe , nempo pharpholo heihu nangklang lo. Kemen kiphu kikri kangthu ason’an ta Binong anutvet hemtap mandu’an cheroipon si meme ason’an ke chirim chibidam lo. Thenthe hanjang, sok sang, nempo pharpholo hehu ta apuru aphandar hin si rim bi pamesen lo. Bihek ako pen kapajangre apot Binong kethekthe akam ave. Kiphir kethak thekthe pu anchot. Kangkrung kangrap ketok keset, kitun kedang mate hemkim ritkim ajat ta Binong choklem thek.

Amena kikhi kekhan athesere thekumbong asok asang dokok lo apot Binong non ke ajat ta minta jokphlot lo. Rong asar pen ta ajir dingkluiklui aphi birta chala che’apbom . Lapuson si ningkan aphi ningkan dambom lo. Binong aritlo along non ke sok sang, phelo nempo, thengthe hanjang apuru aphandar, angkro puchot kali voloki volosar ta kujo kuhai lo. Rong rup arlo kedo amonit penkachekak ajir kiding’ong apot Binong anutvet ta nampi ajo do thekser lo. Rong asor abangphutin aphan ta Binong kachingtung ke chingtung’o bonta ke dam si aning pahanghedet.

Pirthe athak apor pu ahormu ke mek hini pen theklongdakde puchot. Langroi alijam ason si apor alijam ta livoi. Mek liplap apharman ta apor alijam kili chingtonte. Laso alijam along asontin ahormu ta inglangdunpong si liduntoi. Arje ta chelarponbom. Binong ke’o tekang arong arup arje ta ephong ateng kalidet lo. Alang ingjirpi bang pho tai nut edon konatnat lone lelap lo. Alangphan kachenek kaholo akele lit’ong apot Binong latum aphan humri humpatdam ta aning hanghedet lo.

Laso aningkan pirthe pen amat si akhim kithur. Monit atum cholong vangve junlong vangve. Kecho longle apot choklem ta thek vangve chodam ta thek vangve. Avur akrem keso ki’un’e, kithi kejang ta laso aningkan ingdungparpik.

monit atum akai kisung pi thomkep nangkeleji pulote anghum isi angham isi ephongpet si nanglerap pu ta monit atum chethanthan. Kiling don pharo ta akhim pen chepajok un’e. Kecho kereng apharman monit atum tukong ingnam bithe phurui chosot kachori si klemjam damjam lo.keso kithi pen kachepajok pu ra sanglang sangli karkli kaphojo ta lapu’an klemthek vangvedet lo.

Kiling don pharo arong angbong hemepi edon do. Hemepi kiduk thektik. Asomar puji pupe ta so arlo pi ipumvet anhelo. Pa’okarjang thurcher, penan dome hara lo. Kangchir chechak un’e’ong amat arnisi ke asopi aphan charnepon si hemepi ha ingnam phurui kitukdam. Narlosini ingnam bithe phurui kituk kelak anchot kalilang ha hem kevangji apor tovar apai nangmanghu lelo. Arni ta ingsam junjun junjun ingsamponbom lo. Laso ahutvek si nirep anat pen bahari arve chaikok ta nangkeklo pangcheng tanglo. Ingnam ajo arve kachitibin kemesen adim menmen cholong ta rhekthe. Phurui anghor pen jat pen ihin le dam ta chokche ihin le dam ta platple amat pisoso ta kamatha kisung amahang chelangphrong lo. Halapu ke arve alang pen kachingthangkrei ape ari ta nangjum tang lo. Kangsam’ong hemepi pisoso ta angtur iksipsap ra lang aching ason klemphlerphlar lo. Kangchir kalang’it pen hemepi ingsali kamatha kisung thektik lo. Nampi namdur ajo asopi pen lapu’an kisung kephonang apot angsong arum pormusor purthimi arnam aphan aning aklong pen kachordom anpar hemepi ajat ta klem thekthedet lo.

Kopu pen konat kedam si amena arong amena arup kachepaleji am abidi kiri pu ra isi apor hemepi abang adung karjaplun erong theng rongpu arong cholangrei. Ingtuiving pusitame aro arim ke’ongdung apot karlu joikeji nangnak laso athengpi anat landing si hemepi asopi aphan chipu lo.—

“ To pei, nang nang’ok arjang muchot apot laso a’thengpi angsong arlu ra itum arong kopu si kedo ma langchartha! Thek longchitji mene mena!” Apei kapinkhat ateng si okarjang thengpi achilun’an arlu ra talavir langchar lo.

“ Kopine pangthek thek lo ma pei?”—hemepi asopi aphan charju lo.

“ Thek ke thekthe, bonta ne eson ahormu theklong.”—okarjang thengpi angsong pen apei aphan thak lo.

“Kopi ason lo nang ketheklong?”—hemepi asopi aphan charjuthu lo.

“Ladak pen nihang kengdet anatthu penang akahelo along mehi sujin do. Komat ahem komat arong lone ne chinine.”—okarjang thengpi angsong pen nangthak lo. Laso aphi ramso pupe ramban pupe nihang kengdet halaso mehi kisujin adim aphan humri ra hemepi pisoso kedam pangcheng lo. Thengpi angsong arlu arlu ra langponbom dambom amat isi apor ke hemepi pisoso ejai arit along pladam lo. Chubok kerotmi anar arjapteng amatlang. Rit chitim along amat ihum bahari amandu thepi lapen angsong along ta alson thakthak ahum kethepi ahemtap thekdam long lo. Jok arit sitame pu matha si hemepi pisoso ha mandu patebokdam lo. Latum ketheklong ke mandu arpong lapen anghap ta do.

Hemepi laso amandu athupang thuno langdam lo lapen ahemphu konat ma kedo ri lo. Ihin hang thak abang ave, ihin hang thak abang ave! Mandu anghap chekdam chek un’e. Arlo pen nangchingkirthip ‘Ai kopu lo laho’—hemepi matha lo. Hem arlo me thorkring ke latum chinidet. Lasi puthot hangthu lo—

“ Ai komatching ahemtap komatching amandu ma nelitum nangchinine, sita apun le un’e achak le un’e, manghu mangram si ladak nanglerok lo. Arve nelikesap amat kichum kangsam pen kithi si kedopo kejang si kedopo, to hem neli ingpu’iktha!”

“ Mai komatching atum’iklo ma ho,nangchininedet lo. Kopu si neli hem nangkangchek lapen hong nangkebar haipo ma pei arnampipo! Long kangrengre li kangrengre, nampi namdur ajo si neli ke kedo, chethan therakredet lo, neli ke nelikan ave nelipholong ave.”—mandu arlo pen komatne amonit lam nangthak pame lo. Laso arju longlok pen hemepi pisoso kamatha kisung amahang chelangphrong lo. Penang’an apor kamatha aphi hemepi asopi aphan chipu lo—

“ To chininedet lo pei, therak sita kopujilang ma. Pekok pen le nang nangreng chpatangnon. Hala nang kacheperdong apiban le arpong angkrak pen ha mandu arlo pachonnon. Pupe te paningve ke itum ajat ta phophe si kangsam pen thi nangklippo.”

Apei kapinkhat ateng si okarjang amena apiban abang arpum pen chephlokjok ra arpong angkrak pen mandu arlo kedo abang aphan pachon lo. Laso apiban akan chi’ilok’an si mandu arlo pen inut amonit nangbar lo. Achu lapen angmum jengni jengthom sakkrai pusita kidingkon laso amonit alang kepachonlok alangpiban ilok ra hem nangkangchek theklong si hemepi asopi ke kaphere ta kaphere katherak ta katherak lo. Amonit aphan amahang kacholangji kea phi alam lo, kaphere apei aphan chitibin varet lo. Laso arit laso ajai ahemtap amandu lke badu arit ajai lapen ahemtap kali lo. Binong jangreso ahemtap amandu lo lapen amonit amat ta Binong jangreso lo.

Hemepi atum aphan jangreso mandu arlo hangpon si me pi lo lang pi lo. Thek’an ru lo thai lo. Pirthe kiduk kelak alam do’an chethan seroi lo. Binong aphan hemepi chini. Cheron’et te a’osa aron penak. Che’enme chedome ari aphuthak ta chingbar chingdon apot si Binong jangreso ke chingki chingvai esek ta okarjang pen amahang kachelang chekengchit te chetherakhik titi. Komat si chini laso kachetheklong ahut komat aning arlo kopi alamtong kedone,badu ta chinidunde.

Chingkibom chethenbom amat phurui angtong chevan lenglong ra hemepi atum menmen ke rong chevang thekthedet lo. Binong jangreso aritlo along kopi ma kenangji do. Sok sang, thengthe hanjang, nempo pharpholo ke aphandar si kihinset anpin. Bonta kiphirpi kethakpji komat lo. Binong jangreso aphan rikong epakbak lapen choi epakbak ke thakpi tekanglang pu ra dochet dochet amat hemepi pisoso ta Binong jangreso aritlo along kedo ajir dingklong lo. Ha rong pen phurui chosot nangkachori aphan kevang hemepi pisoso pen menmen kachekakdakji ke Binong ta thekthedet lo. Alam pen pupapladakde pusitame hemepi asopi aphan Binong aning dokdet lo lapen hemepi asopi ta aning kamatha ta puthakthak lo. Asopi pen Binong aning kachechor, kachingki kachingvai kedo kedam heihu arnivang ta hemepi ke langduncharbom. Kachelem pine le thekdunlok pusitame thekdun longledet asonthot si chekrongdet titi lo. Ahokpet alam ke hemepi Binong aphan pa’osa ingtungpik lo. Lasi arnisi ke Binong aphan hemepi pudak lo—

“ Osahei! Kopujilang ma, kopai heno raprap si ilitum lapu’an kepho tangdet lo apot thi sita thi raprap lonang, reng sita reng raprap lonang. Neli ingkrinpipe, nelihijimpipe pulote nangli korpihei pen chelang’iklok ra dak amat hem rit chobochepin iknon!”

Hemepi alangphan lason puji pu Binong aphrang pen ta chini. Bonta ethe alam rong asar akerap pen si alang pini angdeng’an nangkele. Apot si piso some chiri ra choboche chongtung amo mathaji pusitame lam ethe charjudamchek ke kenangsot. Laso alam alang hemepi aphan than pame lo. Hemepi ta kroidun lo.

Binong rong asar along dam lo. Angton pen alam alang chethan pajirmidam lo. Binong alanglong vang ra bidi sore nangkacherju apot rong asar aning ingsampik lo lapen pinkhatdun lo—

“ Lapu pulote kemepar alam lo. Langdam’et te nangkopai keme ajok si laso a’okarjang nangritlo nangjailo’an nangkele lo. Nangtum kachepachor kacheparupji atum le lam ki chedon lo pulote thang alam pa’ong nangne lo. Chepachor cheparup ra chobochenon chongtungnon, chokimnon choraknon!”

Inut bang hiini amonit charnepon si rong asar ta ha Nokbare anampi Telehor amang, Binong jangreso apam akhat ritlo pharla paledun lo. Kisiktang kedangtang ateng si pangri pangdon amei pado pasiru pasiraji aphan rong asr mate matha lo. Bonta isi akisung chaklok. Binong jangreso ahupo ahorman deng abang avedet. Lasi rong asar pen hemepi chingvai lo—

“ Koson lo , Ong nihu ahomii komat angno si kanglepo ma?— rong asar pu lo.

”Kalang ke kalang lo ik, bonta kopi si vi thekjilang? Nangli le esonbak hamatha matik lo.”—hemepi thakdun lo. Rong asar matha lo—‘kithitang ahormei komat lo kedengpo, komat lo pini Binong jangreso a’ong kachekrongpo? Dak kedosar’an ke Binong a’ong anihu chekrongno atum saide.’ Ha kapadu ke hemepi si lam pharthu lo—

“ Matha chepasung nangne lo. Kopai kaheno ajok si pini arni neso penan sopo kachopiji ahut nechor nerup ne kachethek longledet tangdet lo apot la kevangdong thelu arong aphan apak le neli sopi apo aman ingle’ik-kok lonang !”

Ahok ta ahok lo pu rong asar ta laso alam chedondun lo. Kachingvai ateng si hemtap athon mate thelu arong aphan si ong nihu ahormei ingle lo. Karbi ahamphang angbong ong nihu ahormei kedengcheng ke thelu arong helo pu si kachethanthan. Laso apot si pini arni’an ta Karbi atum ke alir pen a’ong aphan thelu pu pukok lo.

Hemepi asopi Kareng pen chepachor cheparupdet Binong jangreso pam khat mate Nokbare anampi, Telhor langso amang along amat si bahari hempi hongpharla chikim lo. Rong asar along hem angtar rit angtar ridun lo. Aphu ave aling ave anipi aphan ta asangtet ik’etik chibiponkok si che’orapon lo. Binong jangreso ta non ke Kiling don pharo angbong pen edon amekar lo.

Amena atum kechokche keplengple ajok si acheklepo inutvet do pusitame chongvir chongtham damjui pu ra kanong Derapi, Kave chichiso atum chichini rinti lo. Bonta rong asar aphan kaphere ajok laso alam pachetak’o haihedet lo. Horirapjo ta thang ale ave pu chinilor amat rong asar ta laso alam chini dundet benben ra dojoi. Kelet kelat pen ta Kanong,Kave lapen Kache atum rong asar angno ke nangcheklang hai vangvepin lo.

Ningkan isi hini angbong latum korte bang pho ta inut edon ahem chidunrep lo. Latum ahem Kiling don pharo arong arlo avedet lo.

Ajir dingklui aphi ke Binong angjirpi akibisi Kave chichiso ahem isi katikuk klang lo. Kave chichiso Milik ahem si kele. Apenanhei amen ke Bi Milik. Bi Milik pen Kave chichiso aso akleng pinso. Arta rongphu rongling katvur lo. Bonta, bang hajar aso ason ra khiphlotphledet. Kecho ke chobom pusitame ari akeng chumletlat ra, the thekthe ding thekthe, marju mar’op nangplang lo. Chimi checho cheme checho ra bokola hoina , bolui boke nangman lo. Api apo aphan kaike ta – “ne ke ne’ong ave ma? Bang bang atum ke a’ong dorep. Hithi pen ason ason thesere lapen vanpi’o, nephan ke nepipe” pu ra chethanver. Asopo abang a’ong alam cherju lote Kave chichiso lapen achor Bi Milik ke lam kethan kepadok abidi jutdet titi. Api apo atum a’ong konat ma kedo than thekthe apot laso a’oso un’an chiru ra an choche jatjepo amek jangphit titi.

Asopo lapuson a’ong kachiriver athe kopi ma pu kepatiniji aphan arnisi ke Bi Milik rong asar along sang langdam lo. Sobai lithai chiri si rong asar sang lang lo. Sanglang sangli along pirthe angtar sunglir lo. Hem angtar rit angtar, thengpi thengso, kok rok dabi dabok kopi ma kisung nangji sunglir lo. Bonta latum aso lapuson marju mar’op bolui boke keman ke ajat le kepachoi kepakin kali pu si angtar longrong. Abidi chinine’ong a’oso kacheplang a’ot langrei si rong asar isi alam patarpon lo—

“ To ante la Bi Milik pen Kave chichiso aso lapu’an marju mar’op, so pangki so pangket kedo athe ke a’ong aphan kachingtung binong ma? A’ong pen chetong ra hor an chorap junrap te so pangki so pangket mevekji ma?”

Batai kethom kepatar ta angtar vangjir vangphlot. Kelai ave kili ave. Lapu’an alam lapu’an aki rong asar angho pen arjulong si Bi Milik ke chehokjot lo. Athe ma ‘ong aphan pachethek long ra pacholong pajunlongrap pulote asopo keso ke keme lo. Bi Milik laso alam apiso aphan chetandam lo. Apenan alam karjulong pen Kave chichiso ke kamatha chepasung si sekti lo. Athe ma acheklepo inutvet do pusitame non konattong kedo lone alang chinine. Alangtum korte bang pho kaheno kachenek kaholo chechak un’e ra acheklepo hem pen kachongvir ajir dingpik lo. Konat alongri konat alongphangtong acheklepo kedodam lone komat si chini? Konat lo kiridunpo? Kave puthot kachematha— ‘chu doraprap ahut pusita Binong mate necheklepo akibisi aphan kelang sletnei abang ke ne helo, pirthe athak mindar athak konatne adim le necheklepo dokok pu chinidam pusitame, koson si ne pini arni neso arikan chitumponling ra adung kepatebok haipo? Nephan nethek longlok pen aphrang alam matha ra ne ingkikedet te koson lo?” Kave chichiso kamatha sung pame lo. Lapu aso keso abang ke nanglitnom lo. Kave pen Bi Milik kamatha kisung ta litponbom lo.

Lapupu karjuhor amat arnisi ke rong asar angho pen amat si Bi Milik ke a’ongsar kedo adim patina thekchit lo. Ha nokbare anampi, Telehor langso amang along apiso aso ahem arit pen si a’ongsar Binong jangreso do. Haladak le kapatebok lote kechok lo. Laso alam alang apiso aphan chethan lo. Acheklepo kedo adim katinijong Kave chichiso ke kamatha kisung nangsikthu muchot lo. Alang kamatha—‘neso le so pusitame kopu si ne nechekle alng kepatebokfampo ma?’ Tebondita laso alam alang apenan aphan chethanthe. Aso aphan a’ong ahem japonpo pu amat Kave chichiso hor han tir lo lapen arnisi kea so aphan-“nang’ong ahem damnang’ pu amat Nokbare anampi anat pakengding si dam lo. Bonta Kave acheklepo ahem pale haihe. Tovar ebeng erong theng rongpu arum si asopo aphan sanglinkok lapen –“lahelo nang’ong lo” pu ra asopo aphan paklang lo. Hem pen kepon ahorbong ta theng rongpu akengri si ardomhop ra nun tekangkok.

Hem nangchelerok asopo kopi lo nangkacheman? A’ong aphan nangkachiri litmusi. Chungkreng marjeng ra a’oso ke kithi si kedothupo kejang si kedothupo. Kalili kalanglang mate ahok alam lo- ‘thengpi arong ke ne’ong kali, thengpi arong aphan ne ong hanghe” pu ningjekai lo.

Angjirpi aso lapuson keman pu abirta halapu Binong jangreso ke longle. Ningkan asek ningkan ajang pu ra kapanong abilo kapanong avolo pen bang ke peng hemphu kachorkliji si kitir kihir. Monit atum kamatha ephong ateng tengthip ke chokche, ning chirui ingthin chirui do nangji pu ra asakor asali chetoi si angjirmar do’an aphan ta hem Penghu penghon arnam kethok kijir adin ajo pathandam rinti lo. Halaso arni ke neme nelin atum penpen hem isisi ta vangpetnon pu chephadun lo. Tebonsita Binong angjirpi atum kehai keho, aning angthin kaheno ke ephong ateng le ateng. Kave chichiso pen prekdak akleng bangphli atum ke ade isiri ningjehurlang— “plang thomkep pusitame Binong ahem aham le nangchodam ra amahang chopathedam meme ma! “ bonta amu akibisi aso sojeng apot latum ta ningje’o haihedet lo. Kado kave ta acheklemar ahem keponji pu ra hor tunkrei lo. Hor bichu ke takmek along le thapponkreinang pu ta chingvai rinti lo. Kave ke lapuson keklem aning rengnodak. Lasi hor bichu tibuk along si kethap. Alang ke bongdam pen si kethai.

Kachingvat ateng pen Kave ate bang phli atum ke takmek (jintak amek) along si bichu thapponkrei lo. Tebonsita achekle ahem lerok ke latum therakdukdak lo lapen klong angkrak pe n lahei ahor bichu paklo rinti lo. Hor bichu nangkechodun rongrum aphak amokha ke chingtuijo chingtuihai. Mai pi chonghoi si lahei alonghong amokha ahir kedosak ma pu Binong karju ke angjirpimar atum —“ Thangthe bong! Jo nangli osa atum thengsong pen bar kedo apot si phak nang chingtuidunjo lo” pu si thakdun lo.

Sadi sapor patangdet aphi Binong jangreso rong asar rup asar, mekar asarmar,riso ejang do’an pen chelang si sadi sapor patang lo. Sadi sapor tangdet aphi angjirmar, amemar atum pen ning arong bohong ra cholin lo junlin lo. Kedamtang alam do’an ke kedamtang lo, non kevangji apor keme nangji kechok nangji apahrman si ilitum matha nangji pu angjirmar aphan Binong chipu lo. Kalangvek lo ong arnam pu ame alin atum ta pudun lo.

Puthot adap ningkan asek ningkan ajang pu ra panong panam kibi avolo abilo pen Binong jangreso peng hemphu cherdom lo. Laso kardom ahut si rong asar kethan kimum ateng pen sopangki sopangket,bolui boke,bokola hoina , chimi checho,cheme checho kedo a’osa mate angjirpi akibisi asopohei apharman ta arnam patampi sip oho sator, choi pe,arnan chisir, lek roi heihu pa’i si hirjume hangpi lo. Andum anme ingti toman ok han ta choli lo. Don rap chetongsar do’an pen se karkli ahor ahan chorapsar junrapsar ra chekak rinti lo.

Chodet jundet aphi arni kangsam apor’an ke amemar angjirmar ta ahemhem kacherap rintipo pu ra a’ongsar Binong jangreso pen kedo kedam kachepadi pu ra cherdom cherdi rinti lo lapen rum nangsun si ahem chepangno rinti lo. Amehei angjirmar aphan laso ahut alam tekleng pen eson alam thandun—

“ Me atum lin atum lapen ingjir ni marli atum. Nanglitum arbung arphe kacherap ke same sadu paklardak paklarchennang! Tebonsita rthe alam, nanglitum angbong pen inutbak ta nangliphi nangchelangdetri. Athe ma nanglitum aphijong nelitum bor kachelangji kan kachelangji.”

Binong ahem pen nangbar si angjirmar lapen ame alin atum amena ahem kachedam jengpontoi lo. Inglong hini kethom palitdet, isi arleng karlubom ahut inut abang ningjeser—“ kopi athe si imu binong aphi nangchelangdetri pu ikipudun lo laho te atum bong atum?”

“ Thek ra ma ti?”—inut abang thakdun lo. Pinsomar atum ta laso kachingki arjudun si amena angbong charju rinti lo—

“ Te ma he di, saidu atum! Kopi athe si ongsar lapuson nangkipudunlotang!”

“ Lang sita thangthe lo!”— Kanong atum korte bang pho angbong pen inut abang thakdun lo. Ma sipute inut abang ke aphi anat angphun chetevar si lang’et lo.

“O’ peija kelangme! Jaho nang’ong atum ahem ke ladak pen ta checharplot. Ser lone rup lone lirlir lorlor angsom angsom jaho nangtum ta nanglangduntha!”—inut abang ke pasingnak si pu lo.

Kado kave ta aphi anat angphun chetevar si chelang rinti lo lapen aphrangsi abang ketheklong asonthot si ser rup kadon kamai angsom thek long rinti lo. Abangphu ta ketheklong— ‘ phong Binong jangreso achor ke hem arlo pen nangbarjan si lahei aser lahei arup ari pen ot langlang achethok along chipindeng langlang ra aning karong, to lale kangnek to lale kangni!’ latum kedam chitingni rinti ra laso aser laso arup si lang vekvek vakvakdet lo. Bonta isi apor ke –“ to kedam “ pu ra puthot angphun chetevar einti lo. Bonta oi’elang! Latum amena aphan kachetheklong ke bahari anampu keparu amamrong ajo. Mongve tiriri teroro apot mam kekreng thektik. Mam lapu’an si karthat latum ardongpon thekthe ra hangjo hanghai lo. Halapu ke laso amam ahemphu atumtong kekei lone mate meroktong nangkachoteran lone, me kecho si nang’ingrenglok lo. Mek liplap angbong me nangle tanglo. “ to jo bang me nangkei tanglo pu kehang abang ta do lo lapen to kachepajok” pu kehang atum ta do lo. Bonta kopujilang,kopai alam! dihu isi laso amede nangkatelom amat Kanong Derapi, Kave Derapi atum korte bang pho, achormar bang pho lapen asomar chibu krokneng aphan telompondet lo.

Kanong Derapi Kave Derapi atum apran amui kedam alam ajir dingklui mate ha karhek karhi ahut’an si monit atum kiputhek. Monit atum kachethanthan— Ha aphi’an ke Kanong Derapi Kave chichiso, achormar lapen asomar atum do’an apharlo amokha vo kailo manlap. Vo kailo atum ke arthatklui nampi ajo si kedo. Latum pini’an ta chongpratjam ra dode. Ahur atum ke keilo….keilo…. pu si kangrengreng. Ajahak ke ‘jokjok…jokjok’ pu ssi kangrengreng.

Tomo kepangrum abang alamthe:- Non pirthe mindar kangtang ahut pusitame, nahok kedo aKarbi atum angbong ta osomar atum ‘a’ong kachingtung,anihu kachingtung mate so pangki so pangket’ pu alam do. Halaso ahut se kelang asonben a’ong anihu along andum anme, arnan chisir, pe choi, man peng kehangpi ahut si laso atomo lun pen kangthumthum. Kedo adeng kacheprek apot atomo abang jerso prekchet ta hai. Kapangrum lapen katalip ahut kopi ma kelongpon lasi neli ladak paklangpon lo.