CHINTHONG ARNAM
Atiri:- Longsing Bey, Murap,
Joysing Tokbi,Laru alum
Rangdang Teron, Rong jangphong
Kapangrum:-Dhorom sing Teron,
Diphu, Mohin Phangcho, Umpanai
Kangchap:- Sikari Tisso
Karbi atum chiki cheha, cherchung chechak hem angtar do’an angbong pen ‘Chinthong Arnam’ ta isi kethedung hem angtar lo. Laso Arnam aphan Karbi atum amen ki’ir pado’o. Chinthong Arnampu anpar ta laso Arnam aphan kachithing, lam ase, volokpo ase, biuchom puheihu ta kipu abang do. Ron mai mate lam pholok ki phlok ahut si Karbi atum Chinthong Arnam aphan kardom kardike athok ajir kipipi. Laso ase aphan Ahom dongrop asim dongrop Ar nam pu ta pu.
Chinthong Arnam ke hako ahut Chinthong alongri pen si keplang binong. Karbi atum angbong pen karkli kaphejo, kethok kijir mate amen amun kethek abang pen anpar ke Chinthong Arnam keplang atomo atomi kethek bang in’arveng . Non ove kimi arum angbong pen Karbi akai aphuthak kiri katarlip bang klangbom lo. Alanglitum kiri katarlip amo along jersobak akerap longponji mene pu si neli pini labangso alamjir ketok’ik lo.
Hako ahut chomang angbong pen Kharvang pu atum pen kaike ta ron mai
Karbi atum angbong kangtang kangsak, nokbe chaibe aphai ing’arveng pu chinidet apot si Kharvang atum kaike ta Karbi atum pen kachervoji angkret rirok. Athe aveve dodo Karbi atum aphan pholok along aling kachenek kaholo kaike ta math’e’a. Karbi atum ta un’an chechakdunpo, akele ahir tan’ong te chpangnophakpo chesongdundut titi. Halaso ahut Chomang atum angbong pen ne,ne pu anokbe ke amen puson helo—Khret Kharvang, Bet Kharvang, U Karai, U Kadai, Bura Kharvang lapen Chudai Kharvang. Latum bang akele ingtangpikpak lapen latum kedokok ajok Chomang atum bang ceplanglongkroi. Karbi atum anokbe pu chekrongji chekrongkre ta bang therokvet. Latum helo Karbi angbong pen kangtang muchotchot. Latum amen ke—Jor thepo, Vaiso Bonglong, Sar mumru lapen Vopi pokdon. Latum ke aphai ta komhek lapen Chomang atum along kangtang kangsak ke chophodun vangve. Ingtangte sita latum Chomang atum pen chitirdun langlang lo bonta remdet. Lapu laben Jor thepo pen Vaiso bonglong ke atum ke thidun’et lo.
Bang hini anokbe kavejong Karbi atum ke kachere ta kenangkok lo. Rat aso chingrumlap lapen chingvai chingsai amat Mukhim alngdang arlo lutdamklip ra chepatu lo. Longdang arlo Karbi atum kachepatu penang ajir ding.
Ron mai pulote jakong lapen bidi kangtangrak ke kenangsot. Kekomhek armu okso lapen nokbe chaibe pen arat ke’ongdung nongtung Kharvvang arat aphan kachohaidet ke kisungkrung alam. La si Karbi atum ta bidi tevar rinti lo. Laso kachepatu esek Karbi atum risim kachirilok. Ke’ongdung kundu areng, ingnar areng achong lapen ke’ongdung ron mai kedam a nokjir nokphelang heihu chisik ra chepangsomdut lo. Chomang atum Karbi anokbe atum aphan penang’an ri rinti lo bonta nahok ta thek longle si manghuphrong lo. Chomang mate Nongtung Kharvang atum Karbi a nokbe atum aphan kiri esek elong adim marat kapathi theklok. Kopi amarat konat adim kedo komat amonit atum si laso amarat kepathi ma pu latum tokit lo lapen Karbi a nokbe atum si kundu pathi ra areng pen chong kacheselam pu chini lo. Kundu ason kethedung a marat areng pen kaselam achong ke ahir ingtangjot lapen lapuson’an kachisik kedokok apot mo isi apor ke Arleng atum aphan kachohai padikhrimpo pu Chomang atum matha lo. kisungkrung alam. La si Karbi atum ta bidi tevar rinti lo. Lapupu abirta en pame amat isi apor ke Chomang atum ron vang si Mukhim alongdang nangtengkheng lo. Bonta sai kejoi badu a Karbi atum aphan ta Chomang atum laso alongku longdang arlo bithe thekdam longle. Athe ma Chomang atum kachisik kachedang abirta do’an Karbi atum ta longdunlap lapen kachepatu avarsai longlok. Piso oso, men pinso kado kave ke’ongdung atum ke kremlem alongdang lutdamruk. Ajahak atum ke Mukhim alongdang along kedo achar angling pen lang lote chomangkan ahut kivut ‘murijangkek’ ason kekekjong alongtar thepo angsong arludamlap amat doklip. Karbi atum kekat ahor ta laso ahut kachini sungkrung pu si pu. Kopu ma kekat halapu bap bi tipli phelang angsui padamde si kekatke anat padamphlem. Chomang atum vang lo angsui kedamphlem anat si to lale kihungdun kepaprap rinti, bonta thang ale avedet lo.
Lapu laben ron mai ke kiklip ason lo. Bonta lam lapu kalidet. Kerem kehai katinine aron ke mo komantune kithurthuji badu ta pu thekthe. Karbi anokbe chaibe atum lasi lam pharthu lo. Laso ateng si pherangke inut toi si Chomang atum aphan birta pidam lo—
“ Laso alongri laso alongpat along itum Karbi pen Nongtung Kharvang atum kaboche kasonse pini penap alam akam kali lapen mo ni suri sita kedoraprap nagji atum lo. Khei hejan kachervo varet ke keme’o alam kali. Netum Karbi Karbak aso ke ron aso mai aso kali. Chokhi chkhan pen si kecho aso penak. Pirthe badu akhei pen pusitame korte muti pu kacheron helo kenangsot. Apot si itum ron chedan nangne lo. Chepame chepangsam lonang. Kachepame kachepangsam amei ke netum si nangphapo apot lam ki kachesapji aphan ha langpi amili along arnisi ke chetongpet ra cho lonang jun lonang. Kecho kijun apharman kopi ma kiri nangji netum lo” pu ra birta lo.
Laso abirta kelong pen Karbi atum itum aphan ekechohai un’e lo pu chini lo lapen Karbi atum lam kephar along kroidunhop lo.
Kachepha ateng ajo arni nangle lo. Karbi langpi amang, non ‘rihing ame ke’en pu ra langteng keteng ( Karbi Langpi Hydro Electricity Dam) along mili athak si laso Arleng pen Nongtung Kharvang aso kachepame kachepangsam amei nang’ingni lo. Ron mai ahut ke bidi keso pupe bidi kangsam pupe angton pen si monit atum pare nangkok.
Chomang atum Jor thepo pen Vaiso bonglong ason kangtangrak anokbe atum aphan thangbakbe alam pen apran amui ke’endet apot alar kihuiji ke Karbi atum ta aning cherootkut si kedo. La si Langpi amili along Karbi atum bohot botang kecho adim pu ra Hamren kim lo.non Karbi langpi Electrciy alangteng keteng helo laso ahamren kikim adim. Laso adim aphan halaso arni pen si kampi keklem adim pu amen ki’ir. (kampi= kethedung akam) Chomang atum aphan kepangni a hamren ke ahongplang si kikim lapen klong si keden. Karbi atum kangni ahamren ke sangti athak lolon si keden. Laso alolon aklong mate sangti along ke kachesong aphan chong, nok,chir, nopak heihu si pip pame ra kibi. Hanmi aphan ke vo akethe kethe phak akethe si kethat lapen arbak chekomke kangtui nok jongvit jongvit ahorhi si kangton.
Kachepha ateng pen Nongtung Kharvang anokbe do’an atum laso ahamren along nang’ingnisar lo. Karbi atum ta lolon keden ahamren along nang’ingnisar lo. Hanmi hanmoi nangbak rinti lo lapen nokbe ahorlangpong pu ra ket-toktok kidding tereng ahorlangpong nangron rinti lo. Okarjang arje keme atum horn angle hanmi nangbak rinti lo. Karbi atum laso ahut chepare suvi! Alangtum kacheraidun alangpong do’an kea ling vakplotplot lapen hor ta sangti along palilap. Bonta Nongtung atum ahorlangpong ke lapupu.
Laso ahor ave aphi ave nangron rinti lo. Ason ason alam chethan ra arong bohong pen cho rinti jun rinti lo. Chomang atum ke hor ingri dapprangprung. Karbi atum ke ingri vangve. Chomang atum hor kangri dapprang athe ke- alangtum along keledam ahor along ke ruteng alang si kepangvui penak. Apot si isi apor ke ureng duma kesor ason si kedo’an a Nongtung Kharvang atum ta hor kangri chonjam lo. Laso ahut si Karbi atum amena mena kangni anghoi anghu arum pen chir, nok heihu chesan ra angton pen apran amui padamlir lo. Chomang anokbe bang therokrak ladak acham kedam apot halaso arni pen ajakong bop pame lo.
Langpi amili( non Karbi Langpi Hydro Electricity alangtengpi) along nokbe do’an aphan acham padamlap aphi ke Karbi atum chingtontedet lo. Chomang arong lut si angton pen tengkhengponlp lo. Do’an achomang apran enlir aphi ha kapadu ke jircheklekle bang hin achomang aphan ha Karbi langpi akung isi adim along Karbi atum chephodam lo. Ketheklongjong acheklepo aphan ke –
“ to ko marli, langpi a’ok ketheke laak si dokok lo jo!” pu ra tokhurhur ra pathilot lo.
Angjirpi aphanta kapathipo pu lo a’osopi abang inut Rongphar asangho aphan nepran nemui’an ke nepajoknon pu kachoningri amat akeng hongni along kardom path era bamhet. Rongphar asangho abang laso achomangpi aphan aphrang pen ta aning kedok. Apot si laso ahut Rongphar asangho si laso achomangpi aphan apran amui raidet lo. Ha aphi’an ke laso achomangpi pen si Rongphar asangho hem rit choboche lo. Bonta eson alam nejat nekhong pu amat pirthe pen kivirlap’an ke tan’ong nesomar do’an ke nekur nepachidunlongnon pu chomangpi abang Karbi atum aphan choningri lo. Laso alam Karbi atum ta aning arlo kanghon kethe’o apot kroidunhop lo. Lum harchi pu ahavar ajo kedo pini arni achomang mate halaso achomangpi lapen Rongphar asangho pen keman aso asu atum pini arni’an ta dolang. Adim pen phochit mate chethan bolom te haladak achomang atum pini arni’an ta Rongphar asor aphan “ ne ta ahokpet ke Karbi lapen Rongphar asangho pu si kachipupu.
Parnopon me halaso arni apran amui kejok achomangpi si Karbi langpi alang chiphuvok lapen alongtar otdong ra –‘mo pirthe longle kangtang sitame, la Karbi langpi alang kili parlinphak ra laso alongtar heihu lang along inglangdunpongpang tetik ke, ne Nongtung Kharvang pu achomang akhei ke Karbi atum pen nangcharvove” pu ra seme kore ketang do. Pini arni’an ta Nongtung Kharvang akhei Karbi langpi ok kipru pu ke kelet kelat pen ta dunde.
Chomang atum pen laso aron kachepahai aphrang aphrang karbi atum eson Arnam kachekhengpon do. Laso ke Kremlem athan. Laso athan along isi akethepar a’arlong achar pen ketheklong ke muri jangkek ason kekekjon. Muri aso arlong thepo kedokok laso athan Arnam aphan adan adi athok ajir pi pame si halaso ahut karbi atum Chomang pen kachesongdun lapen kachepahai. Halaso ahut halaso athan Arnam si Karbi atum aphan kerai lo lapen laso apot si Chinthong alongri arlo kedosar arat do’an ke laso athan Arnam aphan thok jir ra pini’an ta ardom ardidet lo. Arat kiijumhek a karbi atum laso athan athili aphan aboi kejopdet amonit le kachepachindong achin ason risim risap enpon ra ron mai kachepahai’ilonglok apot si pini arni’an ta Chinthong Arnam aphan Chin ase put a pudet lo.
Chinthong Arnam ke aron barim pen kedo akarbi atum kiri kidu charchung charchak mate hem angtar rit angtar nangmandet lo. Chinthong Arnam aphan Karbi atum ke – ‘Ahom dongrop asim dongrop, Chomang keche dongrop Arnam’ pu si kipu.
Amri, Chinthong mate Rongkhang asordet lapu kali Dumra raini pen prekdak nahok adet kedo akarbi atum sitame pini arni’an ta Chinthong Arnam ridongdanglang.
Karbi angbong pen Timung Singnar atum si Chinthong Arnam kardomcheng akurusar. Lasi ajahak asingnar atum ke amena aphan ‘Timung Chinthong ‘ pu ra akur kachepachini atum ta dokok.
******
No comments:
Post a Comment